Çörek Otu ile Çiçek Otu Arasındaki Fark Nedir?

Önce şu karışıklığı netleştirelim

Baharatçıda en çok duyduğum sorulardan biri şu: “Abi bana çörek otu ver” diyorum, adam “Çiçek otu mu istiyorsun?” diye soruyor. İlk duyduğumda ben de bir an tereddüt ettim, farklı iki şeyden bahsediyoruz sandım. Yıllar içinde birçok şehirde baharat aldıktan sonra şunu anladım: çörek otu çiçek otu ikilisi çoğu zaman aynı tohumun iki farklı adıdır. Anadolu’nun bazı yörelerinde çörek otu, bitkinin soluk mavi-beyaz çiçeklerinden dolayı halk arasında “çiçek otu” olarak anılıyor. Yani kavanozun içindeki siyah, köşeli tohum aynı tohum.

Ama iş burada bitmiyor. “Çiçek otu” adı standart bir botanik isim olmadığı için, bazı yerlerde bu isimle bambaşka tohumların satıldığına da denk geldim. En sık karıştırılanlar siyah susam ve kara kimyon. Dolayısıyla asıl mesele şu: siz elinize aldığınız siyah tohumun gerçekten çörek otu olduğunu ayırt edebiliyor musunuz? Bu soruyu cevaplayabilirseniz isim karışıklığı sizi hiç etkilemez.

Elimdeki tohum gerçekten çörek otu mu? Üç adımlı kontrol

Ben mutfakta şu üç kontrolü yapıyorum, on saniye sürüyor:

1. Şekle bak. Çörek otu tohumu üçgene yakın, köşeli, mat siyahtır; yüzeyi pürüzlü görünür. Siyah susam ise oval, badem şeklinde ve daha parlaktır. Kara kimyon uzun, ince, hafif kavisli ve kahverengiye çalan bir renktedir.
2. Parmakla ez, kokla. Çörek otunun kokusu keskin, hafif kekik-karabiber arası, biraz da soğanı andıran bir tonda çıkar. Susamı ezdiğinizde yağlı, tatlımsı bir kavrulmuş koku alırsınız. Kara kimyon ise doğrudan kimyon hissi verir, tanıdıktır.
3. Tadına bak. Bir tutamı çiğneyin. Çörek otu dilde belirgin bir acılık ve hafif bir yakıcılık bırakır. Susam yağlı ve nötrdür, acılık yoktur. Bu tek başına en kesin ayırt etme yöntemidir.

Karşılaştırma tablosu

Mutfakta neyi nerede kullanıyorum

Çörek otunu ben en çok hamur işlerinde ve turşuluk suyunda kullanıyorum. Poğaçanın üstüne serptiğimde fırında hafif kavruluyor ve o keskin aroma yumuşayıp burnunuza kadar geliyor; fırında pişirme tekniklerini anlattığım tarafta da hep söylediğim şey geçerli: tohumu hamurun üstüne yumurta sürdükten sonra serpin, yoksa pişerken dökülür.

Beyaz peynirin yanında, zeytinyağı-limon karışımına bir tutam çörek otu attığımda mezelerin tadı bambaşka oluyor. Çorbalarda ise dikkatli olmak gerekiyor: sıcak yağda birkaç saniyeden fazla tutarsanız acılığı öne çıkıyor ve kaseyi kurtarmak zorlaşıyor. Ben mercimek çorbasına servis anında, kızgın tereyağının içinde iki-üç saniye gezdirip döküyorum.

Siyah susam ise tamamen farklı bir amaç için var: doku ve yağl